Je bent misschien bekend met het idee dat je mest kunt verwerken tot iets bruikbaars. Dat is waar biologische mestverwerking om draait. Biologische compost ontstaat wanneer micro-organismen plantaardig en dierlijk materiaal afbreken tot stabiel humusrijk materiaal. Je ziet het proces vooral bij compostering van stalmest, waarbij het resultaat niet alleen droger en veiliger wordt, maar ook makkelijker opneembaar voor planten. De warmte die daarbij vrijkomt, zorgt ervoor dat ziektekiemen en onkruidzaden verminderen.
Dit onderwerp is interessant omdat biologische compost steeds vaker gezien wordt als alternatief voor kunstmest. Compost is humusrijk en ondersteunt het bodemleven; dat zorgt voor een bodemstructuur die beter vocht vasthoudt en biodiversiteit bevordert. Tegelijkertijd zijn er regels die bepalen hoe je biologische mest mag aan- en afvoeren. In Nederland moet je bijvoorbeeld bij aanvoer van biologische mest een verklaring van herkomst bewaren, en er gelden limieten voor stikstofgebruik; je mag niet meer dan 170 kg stikstof per hectare per jaar gebruiken uit dierlijke mest.
Compostering is een natuurlijk proces waarbij zuurstof nodig is om het organische materiaal om te zetten in onder andere kooldioxide en water. Dat proces geeft warmte, en die warmte helpt om het vocht te verdampen, wat de massa van de mest flink vermindert. In de thermofiele fase kan de temperatuur oplopen tot 50–70 °C, wat de afbraak versnelt en ziektekiemen uitschakelt.
De mest doorloopt daarbij verschillende fasen. Eerst warmt de hoop op door microbieel werk. Vervolgens breidt zich een stabiel humusrijk materiaal uit, met levende organismen zoals bacteriën, schimmels, springstaarten of nematoden die de laatste fase van rijping ondersteunen. Dat eindproduct is droger, veiliger en biologisch beter om op het land te brengen.
Dat maakt het composteringsproces interessant, ook op bedrijfsniveau. In Asten verwerkt een bedrijf als Eraspo biologische én reguliere mest in grote composteringstunnels. Ze houden de temperatuur minstens een uur boven 70 °C om water te verdampen, waardoor het product voldoende droog en gehygiëniseerd wordt.
Zodra je biologische compost of biologische mest hebt toegepast, verandert er iets in de bodem. Compost voegt humus en organische stof toe, waardoor de bodemstructuur verbetert en voedingsstoffen geleidelijk vrijkomen. Die langzame vrijgave betekent dat uitspoeling van nutriënten beperkt blijft en bodemvruchtbaarheid zich opbouwt. Bovendien helpt compost om ziekteverwekkers in de bodem te onderdrukken en bevordert het het bodemleven met micro-organismen die ervoor zorgen dat planten voedingsstoffen beter opnemen.
Boeren en tuiniers kiezen daarom steeds vaker voor compost als alternatief voor kunstmest. Compost voedt de bodem en ondersteunt plantengroei zonder structuurschade of afhankelijkheid van synthetische middelen.
Er komt wel wat bij kijken. De kwaliteit van het eindproduct hangt af van de ingangsstoffen en hoe je composteert. Je moet letten op vochtgehalte, beluchting en temperatuurbeheersing. Ook wetgeving stelt grenzen, zoals maximale hoeveelheden en administratievereisten bij biologische mest. Het vraagt dus een doordachte aanpak, zeker als je wilt opschalen van een kleine composthoop naar een bedrijfsmatige faciliteit.
Je ziet dat biologische mestverwerking niet zomaar een proces is: je zet biologische mest om in waardevolle biologische compost, en dat maakt je bodem gezonder en veerkrachtiger. Het is een manier om nutriëntenkringlopen te sluiten, minder afhankelijk te zijn van kunstmest en de bodem echt te ondersteunen.
Terug naar overzicht